گفتند « سخن نمیگویی»‌. گفت «اینجا که من ایستاده ام سخن نمی توان گفت . اگر آنچه مرا با اوست بگویم خلق عمل نکنند، و اگر آنچ او را با من هست بگویم چون آتش ست که در پنبه افگنی . دریغ دارم که با خویشتن باشم و در سخن او ب زبان خویشتن گفتن، و شرم دارم که با او ایستاده باشم و سخن او گویم».

وگفت «همه عمر من مرا یک سجده ست».

و گفت « الهی مرا با نزدیکی خویش بر » . از حق، ندا آمد که «‌ مرا بر تو حکمست، تا هرکه من او را دوست دارم بیاید و ترا ببیند، و اگر نتواند آمد نام تو او را بشنوانیم تا ترا دوست دارد که ترا از پاکی خویش آفریده ام . ترا دوست ندارند مگر پاکان . « تا جای دوستی من خدای ها بگرفت، مرا دوست خلق نکرد ».

و گفت « چون ب تن ب حضرت او شدم دل را بخواندم، بیامد، عقل را بخواندم بیامد ایمان و دل و عقل بیامدند، نفس را ب میان این چهار درآوردم نفس اخلاص را برگرفت اخلاص عمل را برگفت تا ب حق رسید، مقامی پدید آمد که ازآن خویش هیچ ندیدم، این هر چهار چیز که آنجا برده بودم حاجتمند گردیدند ».

و ازو می آید که گفت : دو برادر بودند و مادری . هر شبی یکی ب خدمت مادر مشغول شدی و یکی ب خدمت خداوند و آن شخص که ب عبادت مشغول بود با خدمت خدایش خوش بود، برادر را گفت : «امشب نیز خدمت خداوند ب من ایثار کن ». چنان کرد و آن شب ب خدمت خدای سر ب سجود نهاده در خواب شد، ب خواب دید که آواز آمدی که « برادر و ترا بیامرزیدیم و ترا بدو بخشیدیم ». او گفت «من ب خدمت خدای تعالی مشغولم و او ب خدمت والده و مرا در کار او میکنید؟» گفتند « برای آنک آنچ تو میکنی ما ازان بی نیازیم ولکن مادرت ازان بی نیاز نیست که برادر تو میکند ».

نقلست که چهل سال سر شیخ ب بالین نرسید . گفت چهل سال، نماز بامداد بر وضوء نماز خفتن کردم . ناگاه بالش خواست . اصحاب شاد شدند، گفتند « شیخا، چه افتاد؟» گفت «  بوالحسنو استغنا و بی نیازی خدای تعالی بدید امشب.»

یک بار میگفت « الهی، ملک الموت را ب من مفرست که من جان ب وی ندهم، نه ازو ستده ام تا باز او دهم . من جان از تو ستده ام جز ب تو ندهم.»

و گفت « یا سر ب تو فرو برم چنانکه هرگز بازدید نیایم یا سر ب هستی تو برآرم، چنانکه ب تو یکْ یک ذره پدید آیم.»

گفت : ‌خداوند، تعالی، در فکرت ب من بازگشاد که « من ترا از شیطان بازخریده ام ب چیزی که آنرا صفت پدید نیست پس تو بدان که آنرا چون داری».

و گفت : همه چیزها ب غایت بدانستم الا سه چیز را . هرگز غایت کید نفس ندانستم و غایت درجات مصطفی (ص) ندانستم و غایت معرفت ندانستم.»

و گفت «مرا چون پارۀ خاک جمع کردند، پس بادی انبوه درآمد و هفت آسمان و زمین از من پُر کرد و من خود ناپدید».

و گفت « من دلقی ام بیک بالای حق »، یعنی همگی من آنچه هست در حق محو است ب حقیقت، و آنچه مانده است خیالیست.

و گفت « هر شب نماز شام آرام نگیرم تا حساب خویش با خدای تعالی باز کنم ».

و گفت « در زیر خاربنی در دنیا با خداوند زندگانی کردن دوستر از آن دارم که در بهشت زیر درخت طوبی که از وی خبر ندارم ».

و گفت « چشنده ام خود ناپدید، و شنونده ام خود ناپدید، و گوینده ام خود ناپدید ».

نقل است که شیخ ابوالحسن خرقانی گفت سلطان بایزید گفته است که :

اندوه نگاه دارید که مردان ب برکت اندوه واصل گردند.

وگفت :‌ شگفت نه از خویشتن دارم بل که شگفت از خداوند دارم که چندین بینایی و آگاهی در اندرون و پوست من پدید آورد، پس با هزاران مرا آگاهی داد تا من چنین عاجز بودم در خداوندی خداوند.

و گفت :‌ خداوند مرا سفری در پیش نهاد که در آن سفر بیابانها بگذاشتم و کوهها و رودها و نشیبها و فرازها و بیم و اومیدها و کشتیها و دریاها از ناخن و موی تا انگشت پای همه را بگذاشتم، پس بعد از آن بدانستم که مسلمان نیستم . گفتم :« الهی، بنزدیک خلق مسلمانم بنزدیک تو زنّار دارم، زنّارم ببر تا نزدیک تو مسلمان باشم ».

وگفت : چندانک مرغ سر بر آب هو برد، کسی ب بودن حق شاد بو، دوست تر است بر حق از کردار خلق هفت آسمان و زمین.

در کتاب مقامات خرقانی از پسر ایشان نقل است که : پدرم در وقت نزع، راست بایستاد و گفت : درآی و علیک السلام . گفتم : یا پدر! کرا بینی؟ گفت : شیخ ابوالحسن خرقانی ست که وعده کرده ست از بعد چندین گاه و اینجا حاضر است تا من نترسم و جماعتی جوانمردان نیز با او بهم.

و گفت : ورد جوانمردان اندوهی بود که ب هیچ دو جهان نگنجد، و آن اندوه آنست که خواهند او را یاد کنند بسزای او نتوانند.

وگفت : از حق ندا چنین آمد که، بندۀ من، ‌اگر باندوه پیش من آیی شادت کنم و اگر ب نیاز آیی توانگرت کنم . چون از آن خویش دست برداری اب و هوا را مسخّر تو کنم.

وگفت : هفتاد و سه سال با حق زندگانی کردم که یک سجده بر مخالفت شرع نکردم و یک نفس بر موافقت نفس نزدم، سفر چنان کردم که از عرش تا ب ثری هر چه هست مرا یک قدم کردند.

و گفت : علما گویند «خدای را ب عقل بباید دانست»، و این خود ب ذات خود نابیناست، ب خدای، راه ندانست مگر ب خدای، ب خرد او را چون توان دانست؟ از خلقان بسیاری که اهل خرد بوده بآفریده درهمی گشتند، من ایشان را دست گرفتم از آفریده ببردم، راه ب خدای ها نمودم، و اینجا که منم خرد اینجا نتواند آمد.

و گفت : دوش جوانمردی گفت « آه » آسمان و زمین بسوخت.

و گفت : از خویشتن سیر شدم، خویشتن را ها آب دادم غرقه نشد، ب آتش ها دادم نسوخت، از آنچ این خلق خورند چهار ماه و ده روز از حلق باز گرفتم بنمرد، سر بر آستان عجز نهادم فتوح سر در کرد تا ب جایگاهی رسیدم که صفت نتوان کرد.

بر همه چیز کتابت بود،

                           مگر

                                 بر آب

و اگر گذر کنی بر دریا،

از خون خویش

                بر آب

                       کتابت کن

تا آن کز پی تو درآید

داند که

       عاشقان و

                 مستان و

                          سوختگان رفته اند.